Bezpieczny leasing

Nieważność postanowień umowy leasingu

Przedsiębiorcy poszukujący finansowania biznesu w formie leasingu, najczęściej przez leasingowanie maszyn lub samochodów, są zazwyczaj świadomi, że jako profesjonaliści, nie mogą w stosunkach z leasingodawcą liczyć na ochronę jaką prawo daje konsumentom. Tym samym nie mogą powoływać się na instytucję niedozwolonych klauzul umownych z art. 3851 kodeksu cywilnego. Jednakże przedsiębiorcy nie są w wielu przypadkach świadomi, że od krzywdzących postanowień OWUL mogą się uwolnić z uwagi na ich bezwzględną nieważność, na mocy innych instytucji prawa cywilnego.

Analiza wzorców umownych (OWUL) wykorzystywanych przez działające na polskim rynku firmy leasingowe prowadzi do wniosku, że część znajdujących się w nich postanowień może zostać uznana za bezwzględnie nieważne z mocy prawa. Możliwość taka istnieje, jako że kodeks cywilny przewiduje nieważność zapisów umów, które są niezgodne z ustawą lub mają na celu jej obejście, są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 k.c.) albo ich treść lub cele są sprzeczne z naturą stosunku prawnego (art. 3531 k.c.), w tym przypadku ustawowego modelu leasingu (art. 7091– 70918 k.c.).

Leasingodawcy, jako dysponenci kapitału, z uwagi na silną pozycję rynkową posługują się gotowymi wzorami umów leasingu, na których treść leasingobiorca nie ma wpływu. Zdarza się, że leasingodawcy zamieszczają w OWUL niejasne postanowienia, które uprzywilejowują ich pozycję kosztem leasingobiorcy, jednocześnie naruszając ustawę, zasady współżycia społecznego lub naturę stosunku leasingu. Nieświadomy leasingobiorca najczęściej spełnia żądania leasingodawcy oparte na takich postanowieniach, nie zdając sobie sprawy, że w razie sporu sądowego, leasingodawca przegrałby, bowiem jego roszczenia oparte byłyby na nieważnych postanowieniach OWUL.

Powyższe dotyczy między innymi takich postanowień OWUL, które dają leasingobiorcom narzędzia wstrzymania wydania przedmiotu leasingu lub jego arbitralnego odebrania. Bardzo często zdarza się, że przedsiębiorstwo leasingowe wstrzymuje wydanie np. samochodu do czasu wpłaty danej sumy opłat leasingowych, bądź też umożliwia zerwanie umowy w razie niewielkiej nawet zwłoki w zapłacie opłat leasingowych. Do tej samej grupy należy zaliczyć takie postanowienia umów leasingu, które rozszerzają prawo leasingodawcy do natychmiastowego wypowiedzenia umowy leasingu, w sposób znaczący poza takie uprawnienia określone w przepisach kodeksu cywilnego. Te ostatnie dość często pojawiają się w umowach leasingu. Wszystkie wyżej opisane postanowienia należy poddać wątpliwość co do ich ważności, jako że naruszają one zarówno brzmienie przepisów kodeksu cywilnego, jak i samą naturę stosunku, a ponadto, z uwagi na niesprawiedliwe traktowanie w nich leasingobiorcy, także zasady współżycia społecznego. W powyższym kontekście przedsiębiorcy powinni mieć głównie na uwadze wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2005 r. (II CK 297/05), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że:

„Sprzeczność postanowienia umowy leasingu, które wyłącza obowiązek terminowego wydania przedmiotu leasingu, z naturą prawnego stosunku leasingu oraz zasadami współżycia społecznego powoduje bezwzględną nieważność tego postanowienia lub nawet całej umowy (art. 58 § 2 i 3 oraz art. 3531 k.c.)”

Jako główny cel i przy tym naturę stosunku leasingu, wskazać należy zobowiązanie się leasingodawcy do nabycia własności określonej rzeczy (np. pojazdu) od określonego zbywcy, a następnie rzeczywiste wydanie tej rzeczy leasingobiorcy, w zamian za zapłatę przez niego rat leasingowych. W związku z tym wszelkie postanowienia umowy leasingu, które nie odpowiadają takiej naturze stosunku leasingu, a przy tym krzywdzą przedsiębiorcę, uznać należy za wątpliwe pod kątem ich ważności, a przez to pod kątem skutecznego związania nimi leasingobiorcy. W szczególności należy wskazać tu te postanowienia, które wyłączają realne przekazanie leasingobiorcy przedmiotu leasingu lub nie określają jasno daty jego wydania, a obciążają leasingobiorcę obowiązkiem ubiegania się u innego podmiotu o jego wydanie lub poprzestają na wydaniu wyłącznie dokumentacji np. dowodu rejestracyjnego pojazdu).

Naturę stosunku leasingu należy oceniać w powiązaniu z tym, że umowa leasingu jest umową wzajemną (świadczenie leasingodawcy, tj. zakupienie i wydanie rzeczy odpowiada świadczeniu leasingobiorcy w postaci zapłaty rat leasingowych). Natomiast w ocenie Sądu Najwyższego, jeżeli strony łączą się umową, mającą cechy wzajemności, to mogą one swobodnie kształtować treść umowy tylko o tyle, o ile nie naruszą zasady ekwiwalentności świadczeń stron (wyrok SN z 5 października 2005 r., II CK 122/05).

W związku z tym wszelkie postanowienia umowy leasingu, które przewidują zwolnienie leasingodawcy z obowiązku wydania umówionego przedmiotu umowy lub umożliwiają jego odebranie, a jednocześnie nie zwalniają leasingobiorcy z obowiązku zapłaty opłat leasingowych, za odpowiedni okres, można uznać za nieważne.

Przedsiębiorcy, powinni każdorazowo bardzo uważnie przeanalizować, czy postanowienia OWUL, na które powołuje się leasingodawca, są ważne i wiążące.

Dotyczy to także aspektów rozwiązania leasingu. W tym kontekście za nieważne często uznaje się te postanowienia OWUL, które nakładają na leasingobiorcę opłaty za wypowiedzenie przez niego umowy w związku z niewydaniem przedmiotu leasingu. Za nieważne można uznać też w ogólności te postanowienia, które nakładają na leasingobiorcę obowiązek zapłaty kar umownych. Art. 483. § 1 k.c. przewiduje bowiem możliwość zastrzeżenia kar umownych wyłącznie w wypadku niewykonania obowiązków niepieniężnych, podczas, gdy obowiązki leasingobiorcy mają wyłącznie pieniężny charakter (zapłata opłat leasingowych).

Wawrzyniec Szczepaniak, adwokat, Kancelaria Chałas i Wspólnicy

8 komentarzy

8 Comments

  1. Oszukany

    10/08/2017 at 11:44

    Czy jest możliwość rozwiązania umowy z IdeaLeasing z powodu nie wydania przedmiotu leasingu?Umowa podpisana,wpłata zrobiona i wstrzymano wydanie nie podając przyczyny.Nie odbierają telefonów,nie ma z nimi żadnego kontaktu.Nikt nie jest w stanie powiedzieć cokolwiek.Dealer się denerwuje bo samochód zajmuje mu miejsce.

    • Jarosław Melon

      11/08/2017 at 12:30

      Pytanie jest wbrew pozorom bardzo trudne. Wymaga bowiem dogłębnej analizy wszystkich możliwych aspektów tej sytuacji. Podstawową sprawą jest powód do nie wydania pojazdu. Brak kontaktów z IDEA Leasing jest wyjątkowy. Jeśli nie ma Pan kontaktu z handlowcem, który doprowadził do zawarcia umowy, proszę poszukać kontaktu z Centralą. Choćby poprzez stronę internetową.

      W kwestii samego zadanego pytania. OWUL zawsze przewiduje, że Finansujący ma prawo odstąpić od umowy leasingu lub ją rozwiązać, jeśli nie dojdzie do dostawy lub odbioru przedmiotu leasingu. Nie daje co do zasady takiego prawa Korzystającemu. Jednak poprzez zawarcie umowy leasingu finansujący zobowiązuje się nabyć i oddać w użytkowanie przedmiot leasingu korzystającemu. Nie zrealizowanie tego prawa jest w oczywisty sposób naruszeniem umowy i złożenie wniosku o odstąpienie od umowy przez Korzystającego wydaje się w pełni zasadne.

      Jeśli IDEA uwzględni ten wniosek i nie obciąży Pana żadnymi kosztami, to ok. Ale może być tak,że naliczona opłata za rozwiązania umowy będzie zaskakująco wysoka, a dochodzenie swoich praw będzie Pan musiał przeprowadzić na drodze sądowej.

      Nie ma Pan innego wyjścia jak skontaktować się z IDEA i wyjaśnić sprawę. Bez tego nie będzie Pan wiedział jaki jest problem i co można zrobić dalej. Jeśli nie będzie Pan zadowolony z decyzji IDEA Leasing, pozostaje złożenie formalnej reklamacji, a później spór sądowy.

  2. Paweł

    26/09/2017 at 20:25

    Mam pytanie co do dwóch zapisów OWUL GETIN LEASING.
    Czy takie warunki są zgodne z prawem i czy można je podważyć.
    Ten mniej niebezpieczny:
    1. GL jest uprawniony do zmiany wartości przedmiotu leasingu podanej w umowie, jeżeli będzie ona różna od ceny zapłaconej Zbywcy i dostosować ją do tej ceny. W takim przypadku Leasingobiorca będzie zobowiązany dopłacić różnicę w formie dodatkowej jednorazowej opłaty leasingowej lub w podwyższonych opłatach leasingowych. W przypadku obniżenia wartości i przedmiotu leasingu GL wyda odpowiednio zmieniony harmonogram.

    i ten który całkowicie mnie ogłuszył:
    1. GL przysługuje uprawnienie do zmiany niniejszych Ogólnych Warunków Umowy Leasingu w trakcie trwania umowy. Z zastrzeżeniem postanowień §2 ust. 1, wprowadzenie zmiany jest skuteczne o ile Leasingobiorca nie wypowie umowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu informacji o zmianie. W przypadku wypowiedzenia umowy przez Leasingobiorcę postanowienia § 13 stosuje się odpowiednio.

    W § 13 oczywiście kary i utrata przedmiotu leasingu.

    • Jarosław Melon

      27/09/2017 at 15:42

      Mam pytanie co do dwóch zapisów OWUL GETIN LEASING.
      Czy takie warunki są zgodne z prawem i czy można je podważyć.
      Ten mniej niebezpieczny:
      1. GL jest uprawniony do zmiany wartości przedmiotu leasingu podanej w umowie, jeżeli będzie ona różna od ceny zapłaconej Zbywcy i dostosować ją do tej ceny. W takim przypadku Leasingobiorca będzie zobowiązany dopłacić różnicę w formie dodatkowej jednorazowej opłaty leasingowej lub w podwyższonych opłatach leasingowych. W przypadku obniżenia wartości i przedmiotu leasingu GL wyda odpowiednio zmieniony harmonogram.

      Ten punkt jest jak najbardziej uzasadniony. Każdy Finansujący ma prawo uwzględnić w wartości początkowej przedmiotu leasingu wszystkie koszty związane z jego nabyciem. Inną kwestią jest ocena jaka to może być kwota, zwłaszcza w przypadku importu. Ryzyko polega tu jedynie na tym, że GL może zażądać jednorazowej opłaty dodatkowej na różnicę wartości, co może być dość dolegliwe. Nie należy jednak sądzić, że zrobią to bezrefleksyjnie.

      i ten który całkowicie mnie ogłuszył:
      1. GL przysługuje uprawnienie do zmiany niniejszych Ogólnych Warunków Umowy Leasingu w trakcie trwania umowy. Z zastrzeżeniem postanowień §2 ust. 1, wprowadzenie zmiany jest skuteczne o ile Leasingobiorca nie wypowie umowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu informacji o zmianie. W przypadku wypowiedzenia umowy przez Leasingobiorcę postanowienia § 13 stosuje się odpowiednio.

      Tak, to jest rzeczywiście sprawa dość bulwersująca. Wprawdzie nie notowano do tej pory jakichś zasadniczych zmian w treści OWUL, ale formalnie rzecz biorąc można nawet wymienić całą jego treść, a to oznacza brak wiedzy jaka umowa została miedzy stronami zawarta. Tego typu zapis jest niedopuszczalny i takiej umowy nie powinno się zawierać.

      W § 13 oczywiście kary i utrata przedmiotu leasingu.

      Cóż, w przypadku spraw windykacyjnych bardzo trudno jest negocjować zapisy OWUL. Jest to ewidentna ochrona interesów Finansującego, ale obciążona ryzkiem jedynie w sytuacji dopuszczenia do rozwiązania umowy leasingu. Można więc dowodzić, że Korzystający ma wpływ na to ryzyko poprzez rzetelne wywiązywanie się z zapisów umowy.

  3. Poszukująca odpowiedzi

    16/02/2018 at 10:10

    Mam nurtujące mnie pytanie – czy zgodny z prawem jest zapis w umowie leasingowej dotyczący zapłat:
    „…Strony niniejszym wyłączają stosowanie art.451 kodeksu cywilnego, a Korzystający niniejszym upoważnia Finansującego do zaliczenia każdej dokonanej wpłaty (niezależnie od wskazania Korzystającego zawartego na przelewie, za wyjątkiem przelewu dokonanego za pomocą polecenia zapłaty) na poczet dowolnej umowy leasingu, której stroną jest Korzystający, jeśli należności z tej umowy są wymagalne. …”
    Spółka zawarła z jedną firmą leasingową kilka umów w różnym czasie. Faktury wystawiane z tytułu jednej z tych umów opłacane są regularnie (co miesiąc wypisywany jest przelew i zanoszony do banku), w przypadku pozostałych wystąpiło opóźnienie w płatnościach. Leasingodawca chce wypowiedzieć w związku z tym wszystkie umowy. Czy może zastosować cytowany wyżej zapis OWUL i wypowiedzieć również umowę, która nie ma zaległości?

    • Jarosław Melon

      Jarosław Melon

      20/02/2018 at 11:34

      No cóż, profesjonalista nie ma możliwości powoływania się na instytucję niedozwolonych klauzul umownych, tak jak konsument. Można byłoby jedynie podważać te zapisy umowy, które w sposób jednoznacznie opisany w KC nie mogą być inaczej sformułowane. Takim zapisem jest przykładowo zasada rozwiązywania Umowy Leasingu w przypadku występowania zaległości (konieczność wezwania do zapłaty z podaniem terminu na uiszczenie zaległości, jako konieczny warunek rozwiązania umowy). Gdyby strony zapisały w umowie mniej korzystne warunki rozwiązania umowy, byłyby one nieważne gdyż KC wyraźnie to określa w Art. 709[13].
      W zakresie zaliczania płatności na poszczególne zobowiązania, strony ustaliły inny niż w KC sposób rozliczeń, do czego miały prawo. Inne pytanie, czy z tego prawa Finansujący skorzystał i jakie oświadczenie woli przesłał. Jeśli umowa nie miała zaległości, to nie było możliwe jej rozwiązanie, jedynie w oparciu o zapis przywołanego punktu umowy.
      Gdyby oczekiwała Pani bardziej szczegółowej analizy, proszę o kontakt bezpośredni z MGW i przesłanie skanu umowy leasingu oraz otrzymywanych wezwań do zapłaty, a także oświadczenia o rozwiązaniu tej konkretnej umowy.

  4. Winstalator

    16/04/2018 at 12:38

    Pytanie o zgodność harmonogramu opłat leasingowych z zasadami leasingu. Jedna z firm leasingowych stosuje skracanie okresów między opłatami, np:
    28.01.2017
    25.02.2017
    20.03.2017
    15.04.2017
    10.05.2017
    05.06.2017
    01.07.2017
    01.09.2017
    01.10.2017
    01.11.2017
    01.12.2017
    ..oraz każdorazową wpłatę 1000 zł za jakąkolwiek zgłoszoną szkodę o dowolnej wysokości [mimo zawartej polisy OC/AC]

    Zgodne to jest z prawem takie coś?

    • Jarosław Melon

      Jarosław Melon

      17/04/2018 at 14:43

      Jak zwykle ustosunkowanie się do problemu nie jest do końca jednoznaczne… Jeśli takie daty płatności są zawarte w umowie, to trudno je kwestionować. Skoro przy jej zawieraniu strony ustaliły takie warunki płatności, to są one obowiązujące, choć nielogiczne. Jeśli natomiast umowa nie przewidywała konkretnych dat na zapłatę poszczególnych rat, to firma leasingowa powinna wyjaśnić powód skracania terminów płatności pomiędzy poszczególnymi miesiącami, bo z żadnych przepisów prawa nie da się wysnuć takiego jednostronnego uprawnienia dla finansującego.

      Natomiast sprawa obciążania korzystającego za obsługę szkód powinna wynikać z Tabeli Opłat i Prowizji i zapewne taka pozycja tam się znajduje. Problematykę dowolności w kształtowaniu TOiP opisaliśmy w innym artykule newsletera. Niestety mało firm przykłada wagę do negocjowania treści OWUL przed zawarciem umowy, a podstawa do obciążania za opłaty dodatkowe jest tam też poruszona (najczęściej w bardzo ogólnym odwołaniu do zmiennej Tabeli). Jeśli taka pozycja jest w TOiP, to podstawa prawna do obciążenia niestety istnieje. Jeśli nie ma możliwości negocjacji TOiP, to należy zawrzeć umowę z firmą, która ten aspekt ma jednoznacznie uregulowany.

Pozostaw odpowiedź

Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

MGW_logo_300

MGW Corporate Consulting Group Sp. z o.o.

budynek Oxford Tower
ul. Chałubińskiego 8
00-613 Warszawa, 38 piętro

tel.: +48 22 292 81 11 | fax: +48 22 292 81 10

Dane rejestrowe:

MGW Corporate Consulting Group Sp. z o.o.
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

Kapitał zakładowy: 151.018 PLN (wpłacony w całości)

KRS: 0000338181, REGON: 142028801, NIP: 5272612470

Copyright © 2016 | Leasing Monitor | MGW CCG Sp. z o.o. | Website: Studio 2000

To Top

Strona korzysta z plików cookies w celu zapewnienia realizacji usług. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce... Więcej Informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close